Jakie muzeum sztuki współczesnej?

Jakie powinny być muzea sztuki współczesnej na miarę naszych potrzeb, możliwości, w kontekście wyzwań, problemów i trendów dzisiejszego świata? Fundacja SPLOT i Uniwersytet Jagielloński zapraszają na debatę w sobotę 10 października 2026.

Jaki powinien być ich program, relacja ze społecznościami, odpowiedzialność w stosunku do artystów, publiczności, instytucji? Czy muzea powinny współczesność kształtować, czy raczej za nią podążać? Słowa „muzeum” i „współczesność” ze swej natury są sprzeczne, zatem czy dzisiejsze muzeum sztuki współczesnej bardziej odnosić się powinno do przeszłości, czy patrzyć w przyszłość?

Muzea nieustannie się zmieniają, podobnie jak dynamiczny jest świat i społeczne wzorce, stąd konieczne jest ponawianie tych pytań i próba odpowiedzi na nie tu i teraz. W Krakowie pytania te brzmią tym bardziej aktualnie, że tutejsze Muzeum Sztuki Współczesnej MOCAK stoi przed potrzebą określenia swojej tożsamości i kierunku działania na kolejne lata. Trwa konkurs na dyrektora tej instytucji. W tekście kuratorskim wprowadzającym do aktualnie w muzeum prezentowanej wystawy czytamy: W narracjach dotyczących muzeum stale powraca motyw zapaści: mówi się o „wieloletnim kryzysie”, „obecnym kryzysie”, a samą instytucję określa się nawet mianem ruiny.

Nasze pytania odnoszą się do charakteru, powinności, przypadłości i potencjału muzeów zajmujących się współczesną twórczością w szerokim ujęciu geograficznym. Jakiego muzeum sztuki współczesnej chcemy dzisiaj? Co dzisiaj jest aktualne?

Osobnym pytaniem pozostaje to, czym powinno być współczesne muzeum jako instytucja. Nie chodzi tu wyłącznie o muzeum odpowiadające na problemy naszej współczesności, ale o pewną metodologię działania w warunkach dynamicznej i nieustannie przeobrażającej się rzeczywistości. Dzisiejsze muzeum funkcjonuje równocześnie w wielu porządkach: realizuje swoje podstawowe zadania statutowe, odpowiada za zbiory, badania, wystawy czy edukację, a jednocześnie podejmuje zobowiązania, które nie wynikają bezpośrednio z jego profilu. Dotyczą one dostępności, odpowiedzialności społecznej i środowiskowej, nowych technologii, zmieniających się modeli uczestnictwa, dobrostanu, reprezentacji, etyki, relacji ze społecznościami czy reagowania na sytuacje kryzysowe.

W tym sensie o współczesności muzeum nie decyduje ani chronologia, ani tematyka zbiorów, lecz sposób działania instytucji – jej zdolność do rozpoznawania zmian, redefiniowania narzędzi i podejmowania nowych odpowiedzialności. Współczesność staje się zatem nie kategorią opisującą przedmiot zainteresowania muzeum, lecz określonym trybem pracy: zdolnością do zachowania podstawowej misji instytucji przy jednoczesnym reagowaniu na przemiany społeczne, technologiczne, środowiskowe i kulturowe oraz na nowe oczekiwania wobec jej roli publicznej.
Czy współczesność muzeum określa dziś jego kolekcja i program, czy raczej sposób, w jaki instytucja rozpoznaje zmianę, organizuje swoją pracę i przyjmuje odpowiedzialność wykraczającą poza tradycyjnie rozumiane zadania muzealne?

Nad tymi kwestiami zastanawiać się będziemy podczas dwóch paneli dyskusyjnych, do których zaprosiliśmy artystów, krytyków i muzealników.

Udział w sesji jest bezpłatny, prosimy o wypełnienie formularza rejestracyjnego TUTAJ

Program
11:00–11:30
Powitanie
Wprowadzenie: Kinga Gajda i Stanisława Trebunia-Staszel

11:30–13:30
PANEL 1
Po co artystom muzea?
Uczestnicy dyskusji: Dorota Jędruch, Bogumił Książek, Arkadiusz Półtorak, Wilhelm Sasnal, Marek Wasilewski
Prowadzenie: Paweł Brożyński

13:30–14:00
Przerwa

14:00–16:00
PANEL 2
Jakiego przywództwa potrzebują muzea?
Uczestnicy dyskusji: Alicja Knast, Jarosław Suchan, Joanna Ślaga, Hanna Wróblewska
Prowadzenie: Katarzyna Jagodzińska i Łucja Piekarska

10 października 2026 (sobota)
11:00–16:00
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie,
Wydział Studiów Międzynarodowych i Politycznych
ul. Reymonta 4

Udział w sesji jest bezpłatny, prosimy o wypełnienie formularza rejestracyjnego TUTAJ